Ramón Saizarbitoria

Gazteak dira eleberri honetan protagonista positiboak. Bi ezaugarri biltzen dituzte bere alde: gazte izatea eta artean bizitzeko geratzen zaien bide luzea. Ilusioa eta esperantza. Baita alaitasuna ere. Eta hori guztia, beraientzat, baita Gisele Sergier-rentzat ere, abortatu beharraren pasadizoak une miserable, maltzur eta hipokrita asko ikustera kondenatutako neskarentzat, beraientzat diot, egunero hasten dira bizitzak eta aukera berriak. Marmarrean isildu gabe ari den gizagaixoak -hitz egiten ari den bitartean gutxienez bizirik diharduelako ustean, seguru asko- aldarte umoretsu eta alaia erabili arren, bere jardunaz bestaldera gelditzen zaion mundua melankolia igurtzi batez kutsatzen du maiz: bizitzak egunero gauza jakinak dakarzkio. Bigarren protagonista berritsu horren marmarrean ironiak hartzen du gaina eleberrian: aldi berean da narratzailea behatzaile eta kontalari, aldi berean da zelatari eta murmuratzaile. Horra hor artista modernoaren eredua. Horra hor azken hogeita hamar urte pasatxotan irakurleriari huts egin ez dion eleberri ederra.

Ikasgelara mutil marokoar bat iritsi da. Said mutil azkarra eta atsegina da, eta gainera guapoa. Bigarren batxilergoko neska guztien begiak harentzako dira. Klarak bereganatu du mutila. Maitemintzea (eta maitatzea) sakrifizio eta sufrimenduarekin batzen dituen estereotipo patetikoenean elikatzen da Klara. Maitasun erromantikoa, zenbat frustrazioren iturri!Mirenek ez du gustuko guapoa delako, edo ez horregatik bakarrik. Said pertsona inteligentea eta adeitsua da, eta gainera atsegin zaio. Pertsona sentibera iruditzen zaio Mireni, eta hori bai estimatzen duela berak, Klararen konbentzionalismo klasista eta arrazistatik urrun. Mirenen hiztegian, ordea, zintzotasuna, laguntasuna, tolerantzia eta askatasuna esangura handiko balioak dira, eta bere egiten du Literaturako irakasleak iradokitakoa, alegia, batzuetan ez dagoela beste erremediorik, baina ez garela jaio sufritzeko. Bere alde du Erromantizismoaren alderik onuragarri eta ederrena. Daukaguntxoa (eta garena) hobetzeko errebeldia eta aspirazioa. Maitasunaz eta bizitzaz ari zaigu nobela; eta bide horretan sentsibilitatearen heziketak (eta arteak) eskain dezakeenaz.Ramon Saizarbitoriak, behin berriz, maisutasun narratibo eta humanoaren erakusgarri bikaina eskaintzen dio irakurle gazte eta helduari.

Martutene. Julia es traductora, Martin, escritor; Pilar y Abaitua son médicos. Dos parejas que están recomponiéndose (o descomponiéndose) y a quienes sorprende la llegada de una joven socióloga americana cuyo nombre esta tomado de una novela de Max Frisch y que entra en sus vidas para convertirse, a su pesar, en el elemento que desencadenara multiples reacciones que haran remover los cimientos de unas relaciones estancadas, en las que prendera la llama de la alegria, el deseo y la ilusion de una nueva vida. El Fly away melodico y liberador de Lynn atraviesa, entremezclado con otras melodias, mas o menos dulces, mas o menos desgarradoras y tristes, toda la novela, desde su inicio hasta la coda, donde, antes de la clausura, se reconoce por ultima vez el paisaje despues de la batalla. Algunos protagonistas levantaran el vuelo, otros se quedaran irremisiblemente en tierra. Lynn, un dia angel liberador, hoy heroe caido, yace en brazos de otro angel, el angel de la memoria, que a buen seguro seguira planeando sobre cada uno de los protagonistas (y de los lectores) de esta magnifica, sabia y emotiva novela. Ramon Saizarbitoria ha escrito su mejor obra (¿la mas intima?), y no es casualidad que haya tomado como referencia Montauk, la novela de Max Frisch que, como Martutene, transcurre en un lugar cuyo nombre evoca un recuerdo imborrable. Tambien Saizarbitoria mira hacia atras, hace repaso de sus paisajes, del San Sebastian que ya no es, del fin de una epoca, afortunada porque ha acompañado al fin de la violencia pero en la que han quedado demasiadas cosas

“Amor y guerra es, antes que nada, un discurso narrativo de rigurosa construcción. Cualquier anécdota, que bien podría resumirse en poco más que una línea, se alarga, se expande en círculos, se desar

Lehenengo argitalpenetik hogei urte pasa diren honetan, nekez aurkituko dugu 100 metro irakurri ez duen euskal literaturzalerik. Nobelak orain artean izan dituen hamar argitalpenak edo lau itzulpenak geurean soilik bakanen batzuek duten arrakastaren lekuko dira. Diktaduraren zentsoreen aginduz, 1974ko argitarapena sekuestratu egin zuten. 1976an amnistiatu ondoren iritsi zen nobela irakurleen eskuetara. 1985ean Alfonso Ungriaren zuzendaritzapean nobelaren izen bera daraman filmea egin zen. Eskuetan duzuen hau 10. edizioa da, eta eskubide osoz gure klasikoetako bat dagoeneko. Zerraldo erori arte ihesleak ibilitako azken 100 metroek iradokitzen dute nobelan giza-dimentsioaren alderdirik intimoen eta sakonena. Bakardade hori areagotzea baizik ez dute helburu heriotzaren gertalekutik kanpora txertatutako flash indiferenteago edo sentiberagoek, beti ere heriotzaren mugatik honantzago daudenak. Harantzago heriotzaren unibertsoa hasten baita, bizitzaren azken irudi eta oroitzapen iheskorrak ere sustengu baten bila gertatzen diren espazioa. Halabehar kapritxosoenak iheslearen inkontrura erakarritako testigu anonimoa bihurtuko da nobelan zehar protagonistaren abenturaren ardatz. Hark erakarriko du beregana iheslearen ahalegina eta azken borondatea eta, bidenabar, narrazioarenak. Hari eskainiko dizkio ihesleak, maitasun erritual trajiko baten aurrean bageunde bezala, bere bizitza ofrendan. Maitale bitxi eta anbibalentea izaki ordea lekuko hori; izan ere, biak daude, iheslea eta lekukoa, maiz bizitza bera ere zaletua den harreman ironiko itsu batean giltzapetuta. Protagonista bakarrik dago bere patu tristearen aurrean, eta zu, irakurle, espektadore izatera behartuta zaude. Seguru nobela irakurri ostean, poetak esan zuen bezala, begi eta bihotz berriez ikusiko duzula mundua.

Miguel de Unamuno (1864-1936) rompe con Amor y pedagogía los esquemas tradicionales de la novela realista. Tanto, que la crítica de la época llegó a negarle el calificativo de "novela". Don Miguel respondio que lo que el hacia en realidad eran "nivolas". "Diriase advierte en el prologo que el autor, no atreviendose a expresar por propia cuenta ciertos desatinos, adopta el comodo artificio de ponerlos en boca de personajes grotescos y absurdos, soltando asi en broma lo que piensa en serio". El proposito de la obra es claro: ridiculizar la pedagogia que se presenta como cientifica y que pretende organizar la vida entera, en todos sus aspectos, de un modo racionalista. Como es logico, la vida se venga: por eso Clarita dejara al racional y mesurado Apolodoro para entregarse al apasionado Federico. Anna Caballe, de la Universidad de Barcelona, ha preparado esta cuidada edicion.

Versión española del autor. Introducción de Jon Kortazar. Este libro muestra, en miniatura, las claves narrativas en las que se ha ido moviendo la na-rrativa de Ramon Saizarbitoria. Parece que el primer impulso creativo une dos sentidos dis-tintos: una imagen (la reproduccion del cuadro de Kandinsky) y una pequeña narracion: la tra-dicion de las muchachas rusas, que se narra en las primeras lineas del texto, mientras que la imagen del cuadro Yellow, red and blue cierra el relato en las ultimas paginas del texto.

Gazteak dira eleberri honetan protagonista positiboak. Bi ezaugarri biltzen dituzte bere alde: gazte izatea eta artean bizitzeko geratzen zaien bide luzea. Ilusioa eta esperantza. Baita alaitasuna ere. Eta hori guztia, beraientzat, baita Gisele Sergier-rentzat ere, abortatu beharraren pasadizoak une miserable, maltzur eta hipokrita asko ikustera kondenatutako neskarentzat, beraientzat diot, egunero hasten dira bizitzak eta aukera berriak. Marmarrean isildu gabe ari den gizagaixoak -hitz egiten ari den bitartean gutxienez bizirik diharduelako ustean, seguru asko- aldarte umoretsu eta alaia erabili arren, bere jardunaz bestaldera gelditzen zaion mundua melankolia igurtzi batez kutsatzen du maiz: bizitzak egunero gauza jakinak dakarzkio. Bigarren protagonista berritsu horren marmarrean ironiak hartzen du gaina eleberrian: aldi berean da narratzailea behatzaile eta kontalari, aldi berean da zelatari eta murmuratzaile. Horra hor artista modernoaren eredua. Horra hor azken hogeita hamar urte pasatxotan irakurleriari huts egin ez dion eleberri ederra.

Un viejo gudari que busca la pierna que perdió en la guerra, un escritor al rescate de la nota que seducirá a su nuevo amor, varias infidelidades, el esqueleto de un guardia civil enterrado en el hoyo equivocado, reliquias de Sabino Arana y tumbas a precios desorbitados. Las cinco novelas que forman este libro hablan de pequeñas batallas cotidianas, de encuentros y desencuentros, y recorren escenas eróticas hilarantes, momentos dramáticos e instantes del humor negro más sorprendente.

Se ha incorporado a clase un alumno marroquí. Además de guapo, Said es inteligente y amable. Todas las miradas de las chicas de clase se posan en él. Pero, como en otras ocasiones, es Klara la que se hace con el chico. Para ella, que recurre al mas patetico estereotipo de sufrimiento, enamorarse es sinonimo de sacrificio. El amor romantico, causa de tanta frustracion.A Miren no le gusta por ser guapo, o no solo por eso. Para ella Said es inteligente y amable, ademas de agradable. Le parece que Said es una persona sensible, algo que ella aprecia de verdad, lejos del convencionalismo racista y clasista de Klara. Palabras como amistad, solidaridad, tolerancia o libertad contienen para ella un valor significativo impagable. Y hace suya la sugerencia del profesor de Literatura en el sentido de que, aunque en ocasiones no hay otro remedio, no hemos venido a este mundo a sufrir. Juega a su favor la dimension mas plena y bella del Romanticismo. La rebeldia y la aspiracion por mejorar lo que nos ha dado la vida (o lo que somos). La novela versa sobre el amor y la vida; y lo que el cultivo de la sensibilidad (y el arte) nos puede deparar en el camino.Una vez mas, Ramon Saizarbitoria nos regala una obra escrita con maestria narrativa y humana dirigida a todos los lectores, jovenes y adultos.

Julia es traductora, Martin, escritor; Pilar y Abaitua son médicos. Dos parejas que están recomponiéndose (o descomponiéndose) y a quienes sorprende la llegada de una joven socióloga americana cuyo nombre esta tomado de una novela de Max Frisch y que entra en sus vidas para convertirse, a su pesar, en el elemento que desencadenara multiples reacciones que haran remover los cimientos de unas relaciones estancadas. El Fly away melodico y liberador de Lynn atraviesa, entremezclado con otras melodias, mas o menos dulces, mas o menos desgarradoras y tristes, toda la novela, desde su inicio hasta la coda, donde, antes de la clausura, se reconoce por ultima vez el paisaje despues de la batalla. Lynn, un dia angel liberador, hoy heroe caido, yace en brazos de otro angel, el angel de la memoria, que a buen seguro seguira planeando sobre cada uno de los protagonistas (y de los lectores) de esta magnifica, sabia y emotiva novela.

Eta horra nola idazten duen komikoki, samur, zoragarri maiz, huskeria eta zer horiez guztiez. Exagerazioa ere hor dago, eta nabari da denborak urratutako iragan hori, ezagutzearen ohitura, nekea, hitzak esateko edo ez esateko ezina, gerra saihets lezakeen keinua egiteko edo ez egitekoa, bestea amorratzeko moduan jardun behar petral hori. Gorrotoaren, indiferentziaren, suminaren, errukiaren, samurtasunaren errito odoltsuak, edota horren guztiaren planta egiteko erritoa. Urkoa ondo ezagutzen dela uste eta norbera izan tolesgabea. Benetan nahi ez duguna nahi izateko setakeria funtsgabe hori. Hitzen eta begiraden, pentsamenduen, aurreikuspenen gerra zentzugabe hori: hau egingo du, hori pentsatuko du, zera usteko du, eta agian, beharbada, akaso... A, zein gozoa nor bere buruaz errukitzea! Aldi berean, norbait zurea dela ziur jakiteko gogo hori, inolako arrisku izpirik gabe; segurtasun falta eragozle hori. Hain gaizki maitatzea, izan zena iraunarazi nahi izatea, jadanik ez den arren. Maitatzea ez baitago edonoren esku. Gizajoa, hain irrigarria, hain berekoia, eta hain samurra ere bai, inoiz. Eta gero neskato hori dago, hain gardena; ikusi ere egiten ote du gizonak. Ez da deus. Ez da. Nola kalifikatu sorginkeriaz bezala agertzen eta desagertzen den norbait, amets bat baino pisu handiagorik ez duen norbait, itxaropenare...

Egunero hasten delako nobela 1969an argitaratu zenetik berrogeita hamar urte bete dira. Orduz geroztik, edizio ugari izan ditu. Edizio horien guztien azalak jatorrizkoa oinarri zuen aldaera bat izan dira. Irakurleak esku artean duenak urte haren oroigarri izan nahi du, kultur molde bat bultzatu zutenen oroigarri, disziplinartekotasunaren, sasoiko lankidetza eta ekintzailetzaren omen. Horregatik, jatorrizko azala berreskuratu dugu, Alberto Corazonek egin zuena.Gazteak dira eleberri honetan protagonista positiboak. Bi ezaugarri biltzen dituzte bere alde: gazte izatea eta artean bizitzeko geratzen zaien bide luzea. Ilusioa eta esperantza. Baita alaitasuna ere. Eta hori guztia, beraientzat, baita Gisele Sergier-rentzat ere, abortatu beharraren pasadizoak une miserable, maltzur eta hipokrita asko ikustera kondenatutako neskarentzat, beraientzat diot, egunero hasten dira bizitzak eta aukera berriak. Marmarrean isildu gabe ari den gizagaixoak -hitz egiten ari den bitartean gutxienez bizirik diharduelako ustean, seguru asko- aldarte umoretsu eta alaia erabili arren, bere jardunaz bestaldera gelditzen zaion mundua melankolia igurtzi batez kutsatzen du maiz: bizitzak egunero gauza jakinak dakarzkio. Bigarren protagonista berritsu horren marmarrean ironiak hartzen du gaina eleberrian: aldi berean da narratzailea behatzai...

Ukatu egiten du eskaintzen zaion benda beltza, buruaren zirkin apal batez, eta begirada bere adorearentzat nahi lukeen lekukoaren bila galtzen zaio, alferrik. Aurrean, fusilek osatzen duten lerroa hertsi egin da, hiltzaile bakoitzak besteen artean ezkutatu nahi balu bezala. Masailak kulaten kontra estutu dituztenean jada, begientzako euskarri bila ahalegintzen da, ikararen zorabioaren ihesi. Apunten oihu ozena entzuten du. Hostoen firfirak burua itzularazten dio, ordea, eta zeru urdina dakusa (...). Atzera begiak jaisten ditu, eremu zabalera, adiskide baten aurpegia espero bailuen. Egoera hartan lagunduko liokeen begirada. Aurpegi ilunak besterik ez, ordea; berriro inoiz ikusiko ez dituen objektuak -jadanik ahaztu zaizkio izenak-; berriro loratzen inoiz ikusiko ez dituen arbolak.... Franco hil zenean hogeita hamar urte inguruan zebilen belaunaldiaren heziketa sentimental eta dramatikoa da eleberri hau. Eleberri handia, inondik ere. Eleberri aparta.